Kto i kiedy może używać znaku CZERWONEGO KRZYŻA (KRZYŻA GENEWSKIEGO)

Czerwony Krzyż na białym tle jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków na świecie. Ustanowiony na podstawie Konwencji Genewskich z 1949 roku przez prostotę formy miał nieść prosty przekaz – gwarancja pomocy humanitarnej dla każdego człowieka. Niestety od pewnego czasu obecna jest tendencja do nadużywania chronionego znaku przez osoby nieuprawnione – w szczególności przez właścicieli aptek i firm medycznych, co nie tylko przynosi szkodę na wartości znaku, ale wiążę się z odpowiedzialnością karną.

HISTORIA CZERWONEGO KRZYŻA

Dla pełnego zrozumienia powagi szkodliwości używania znaku Czerwonego Krzyża bez zezwolenia należy poznać cel ustanowienia znaku. Henry Dunant w 1859 roku w bitwie pod Solferino był świadkiem nieludzkich cierpień i śmierci żołnierzy pozbawionych opieki medycznej. W wyniku tych zdarzeń wyartykułował dwa postulaty:

a. Zorganizowanie stowarzyszeń, które na czas wojny miały nieść pomoc rannym,

b. Zagwarantowanie powszechnej pomocy rannym i chorym na polu walki oraz im pomagającym.

Pierwsza propozycja skutkowała powołaniem do życia Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca. Druga propozycja doprowadziła do ujednolicenia znaku, który miał być przyznany wojskowym służbom medycznym, ochotnikom niosącym pomoc oraz ofiarom konfliktu w celu ich ochrony. Dzisiaj znaki – wolne od powiązań religijnych, politycznych i kulturowych – Czerwonego Krzyża, Czerwonego Półksiężyca oraz Czerwonego Kryształu symbolizują neutralną pomoc humanitarną ludziom na całym świecie.

KIEDY MOŻNA UŻYWAĆ ZNAKU?

UŻYCIE OCHRONNE

I. PODCZAS KONFLIKTU ZBROJNEGO ZNAKI MOGĄ BYĆ UŻYTE W CELACH OCHRONNYCH, BY ZAPEWNIĆ BEZPIECZEŃSTWO:

• służbom medycznym i personelowi religijnemu sił zbrojnych;
• służbom medycznym, budynkom i pojazdom stowarzyszeń krajowych wówczas, gdy działają na zlecenie wojskowej służby medycznej sił zbrojnych i podlegają prawu i regulaminom wojskowym;
• po wyraźnej zgodzie rządu i pod jego kontrolą: szpitalom cywilnym, wszystkim cywilnym jednostkom medycznym i innym organizacjom pomocowym, ich personelowi oraz cywilnym środkom transportu przeznaczonym do niesienia pomocy rannym, chorym i rozbitkom.

WSZYSTKIE TRZY ZNAKI MAJĄ TEN SAM STATUS I MOGĄ BYĆ UŻYWANE JAKO ŚRODEK OCHRONNY. MUSZĄ BYĆ NA BIAŁYM TLE, BEZ NAPISÓW I DODATKOWYCH OZNACZEŃ.

II. PODCZAS POKOJU, ZNAKI MOGĄ BYĆ WYKORZYSTANE INDYWIDUALNIE I W CZYSTEJ FORMIE JAKO SYMBOL OCHRONY PRZEZ:

• służby medyczne i personel religijny sił zbrojnych;
• służby medyczne i na pojazdach stowarzyszenia krajowego ( w Polsce jest to Polski Czerwony Krzyż), które mają służyć niesieniu pomocy w czasie konfliktu zbrojnego, za wiedzą odpowiednich władz.

MIĘDZYNARODOWY KOMITET CZERWONEGO KRZYŻA (MKCK) I MIĘDZYNARODOWA FEDERACJA STOWARZYSZEŃ CZERWONEGO KRZYŻA I CZERWONEGO PÓŁKSIĘŻYCA (FEDERACJA) MOGĄ UŻYWAĆ ZNAKÓW W KAŻDYM CZASIE (W CZASIE POKOJU I W CZASIE KONFLIKTU ZBROJNEGO).

UŻYCIE INFORMACYJNE

W CZASIE POKOJU ZNAKI MOGĄ BYĆ UŻYWANE W CELACH INFORMACYJNYCH PRZEZ:

• Ochotników, personel oraz podmioty powiązane z Ruchem (Stowarzyszenia Krajowe (Polski Czerwony Krzyż), MKCK, Federacja). Z użyciem informacyjnym znaku krzyża genewskiego mamy do czynienia np. w logo Polskiego Czerwonego Krzyża.

• Jako środek wyjątkowy przez ambulanse i punkty pierwszej pomocy przeznaczone wyłącznie do niesienia pomocy bezpłatnie zgodnie z prawem krajowym za wyraźną zgodą Stowarzyszenia Krajowego ( Polskiego Czerwonego Krzyża w Polsce)

NADUŻYWANIE ZNAKÓW

Bezprawie nadużywania znaku Czerwonego Krzyża opiera się na utracie wartości tego symbolu. Notoryczne nieprzestrzeganie postanowień międzynarodowych poprzez nielegalne korzystanie ze znaku może – w razie eskalacji konfliktu – doprowadzić do narażenia na niebezpieczeństwo osób uprawnionych do noszenia takiego emblematu, co przyczynić się może do podważenia skuteczności pomocy humanitarnej Ruchu.

Znak Czerwonego Krzyża chroniony jest przepisami prawa międzynarodowego obowiązującego w Polsce (art. 44 i 53 Konwencji Genewskich o polepszeniu losu rannych i chorych w armiach czynnych z dn. 12 sierpnia 1949 r., Dz. U. z 1956 r. nr 38, poz. 171) oraz przepisami prawa wewnętrznego RP (art. 13, 14, 15 Ustawy o Polskim Czerwonym Krzyżu z dn. 16 listopada 1964 r., Dz. U. nr 41, poz. 276).

Określone wykroczenie, opisane w art. 15 ust. 1 ww. ustawy, może zostać popełnione zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie. Przez „używanie” rozumie się posługiwanie się wymienionymi symbolami, np. przez umieszczenie ich na produktach, pojazdach, budynkach, w celu wywołania u osób zainteresowanych przekonania, że ich sprzedaż lub użytkowanie odbywa się za zgodą albo we współpracy z Międzynarodowym Komitetem Czerwonego Krzyża, Międzynarodową Federacją Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca lub Polskim Czerwonym Krzyżem (za Wojciechem Kotowskim, Bolesławem Kurzępą Wykroczenia pozakodeksowe. Komentarz, wyd. 2, 2008).

ZNAK CZERWONEGO KRZYŻA (KRZYŻA GENEWSKIEGO) a LOGO PCK

Znak czerwonego krzyża jest symbolem wchodzącym w skład logo Polskiego Czerwonego Krzyża. PCK jest uprawniony, jako stowarzyszenie krajowe uznane przez międzynarodowe struktury, do wykorzystania znaku krzyża genewskiego w jego funkcji informacyjnej do logo i używania logo z krzyżem do bieżącej działalności statutowej. Wszystkie stowarzyszenia krajowe na świecie zrzeszone w Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca używają znaku krzyża genewskiego lub czerwonego półksiężyca w swoich logotypach, co określa ich przynależność do Ruchu.

WAGA SYMBOLU

Członkowie Ruchu posługujący się znakiem są zobowiązani do niesienia pomocy humanitarnej w oparciu o siedem Podstawowych Zasad: humanitaryzmu, bezstronności, neutralności, niezależności, dobrowolności, jedności i powszechności. Sami także są świadomi, że ich praca nie wiąże ich z żadnymi stronami: politycznymi, ekonomicznymi, religijnymi czy wojskowymi, a powinna wzbudzać zaufanie i szacunek. Świadomość społeczna bezstronności zaangażowanych oraz ich roli pozwala na efektywną pomoc wszystkim uczestnikom konfliktu poprzez zagwarantowanie bezpiecznego dotarcia do miejsc i osób najbardziej potrzebujących w kryzysie humanitarnym w tym także w czasie wojny.