59. Czy wiesz, że znak Krzyża Genewskiego jest znakiem chronionym nie tylko międzynarodowymi konwencjami i przepisami, ale również polskim prawem i to od początku istnienia Polskiego Czerwonego Krzyża?

Ciekawostka nr 59. Czy wiesz, że znak Krzyża Genewskiego jest znakiem chronionym nie tylko międzynarodowymi konwencjami i przepisami, ale również polskim prawem i to od początku istnienia Polskiego Czerwonego Krzyża?

Znak Czerwonego Krzyża, zwany również Krzyżem Genewskim, utworzony został podczas konferencji międzynarodowej w Genewie w 1863 r. jako znak rozpoznawczy ochotników niosących pomoc rannym żołnierzom. W rok później odwrócone barwy flagi szwajcarskiej stały się uznanym międzynarodowo znakiem wojskowych służb medycznych, a ochotnicy zrzeszający się w krajowych stowarzyszeniach niosących pomoc, dali początek Międzynarodowemu Ruchowi Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca. Znak Krzyża genewskiego jest jednym z najlepiej rozpoznawanych symboli graficznych w Polsce i na świecie.

Ochrona znaku czerwonego krzyża jest obowiązkiem państwa wynikającym z art. 49 I Konwencji Genewskiej. Państwo polskie realizuje te postanowienia poprzez odpowiednie przepisy zawarte w ustawie o PCK i innych aktach prawnych, w tym przepisach wojskowych. Państwo ma również obowiązek egzekwować te przepisy i karać podmioty, które dopuszczają się naruszeń.

Współcześnie ochrona znaku zapisana jest w Ustawie o Polskim Czerwonym Krzyżu z dnia 16 listopada 1964 roku, zwłaszcza art. 12 do 15 (Dz. U. z 1964 r. nr 41 Poz. 276) oraz w Statucie Polskiego Czerwonego Krzyża z dnia 20 września 2011 roku,  zwłaszcza par. 4.

A jak to było na przestrzeni minionych  100 lat?

Po raz pierwszy zastrzeżenie znaku Krzyża Genewskiego zostało zapisane w Statucie Polskiego Towarzystwa Czerwonego Krzyża  z 1919 roku w § 3:

„Towarzystwu przysługuje wyłącznie na obszarze Państwa Polskiego prawo korzystania z emblematu Czerwonego Krzyża według wzoru zatwierdzonego przez Konwencję Genewską 22 sierpnia 1864 roku. Emblematem tym są oznaczone między innemi:
1) pieczęcie T-wa
2) chorągiewki nad szpitalami, składami itp.
3) przepaski oraz naszywki noszone przez personel T-wa  na lewem ramieniu”.

W przepisach państwowych ochrona znaku pojawiła się po raz pierwszy w 1927 roku, kiedy to Prezydent Ignacy Mościcki wydał Rozporządzenie nr 689 z dnia 1 września 1927 roku o ochronie znaku i nazwy Czerwonego Krzyża. Potwierdzono w nim prawo do wyłącznego używania znaku przez Polski Czerwony Krzyż jak również wojskowe służby sanitarne. Określono również sankcje za wykorzystywanie znaku przez inne nieuprawnione podmioty w celach handlowych , w tym karę grzywny do 1 000 zł lub aresztu do 6 tygodni lub obydwie te kary łącznie, jak również konfiskatę na rzecz PCK towarów, rzeczy, opakowań oznakowanych czerwonym krzyżem.

 

Rozporządzenie to zmienione zostało przed wojną Ustawą z 8 stycznia 1938 roku o ochronie znaku i nazwy Czerwonego Krzyża oraz godła Związku Szwajcarskiego, a po wojnie Ustawą o Polskim Czerwonym Krzyżu z 1964 roku. Ta ustawa obowiązuje do dziś.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

W 1995 roku przy Zarządzie Głównym Polskiego Czerwonego Krzyża powstała Komisja ds. Ochrony Znaku Czerwonego Krzyża, której celem działania jest dbałość o ochronę znaku, szczególnie w obliczu częstych przypadków nadużycia lub niewłaściwego użycia znaku przez osoby fizyczne i prawne, media bądź służby medyczne.  W skład Komisji wchodzą: prawnicy, pracownicy PCK, przedstawiciel Urzędu Patentowego,  nadzoru farmaceutycznego, Ministerstwa Obrony Narodowej i Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz ratownictwa, wolontariatu i ruchu honorowego krwiodawstwa.

Działalność związaną z ochroną znaku i interwencjami w sytuacjach naruszenia prowadzą także we współpracy z Komisją oddziały okręgowe PCK.

Każdy członek Polskiego Czerwonego Krzyża ma obowiązek ochrony znaku Czerwonego Krzyża i zgłaszania nieprawidłowości do Komisji lub właściwego oddziału okręgowego.

***

Należy pamiętać, że zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, znak czerwonego krzyża jest używany m w dwóch znaczeniach/użyciach: ochronnym oraz informacyjnym.

Znak w znaczeniu ochronnym używany jest podczas konfliktu zbrojnego i wskazuje walczącym, że oznaczone nim osoby, jednostki medyczne oraz środki transportu są chronione przez Konwencje Genewskie i ich Protokoły Dodatkowe. Znak, spełniając funkcję ochronną powinien mieć odpowiednio duże wymiary, aby być widocznym.

 

 

Znak w znaczeniu informacyjnym ma niewielkie wymiary i wskazuje, że dana osoba lub obiekt są związane z Międzynarodowym Ruchem Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca. Znak używany przez stowarzyszenie krajowe w czasie pokoju jest niewielkich rozmiarów – używany jako znak stowarzyszenia powinno występować razem z jego nazwą lub inicjałami. Znak w znaczeniu informacyjnym użyty jest w logo PCK.

Znak czerwonego krzyża użyty w logo PCK na koszulkach organizacyjnych.

Informacje na temat ochrony znaku Czerwonego Krzyża i współcześnie obowiązujące dokumenty znajdują się  pod adresem

Ochrona znaku Czerwonego Krzyża